Πως να πιστέψουν οι άπιστοι...

Έπεσα πάνω του τυχαία και καθώς πρόκειται για κάτι που σε πολύ πιο αθώους δικούς μου χρόνους «παίδεψε» την ψυχή μου, το παραθέτω με συγκίνηση – επίκαιρο όσο ποτέ:

«Πώς να πιστέψουν οι άπιστοι, τι θάματα μπορεί να γεννήσει η πίστη; Ξεχνούν πως η ψυχή του ανθρώπου γίνεται παντοδύναμη, όταν συνεπαρθεί από μια μεγάλη ιδέα. Τρομάζεις όταν, ύστερα από πικρές δοκιμασίες καταλαβαίνεις πως μέσα μας υπάρχει μια δύναμη που μπορεί να ξεπεράσει τη δύναμη του ανθρώπου· τρομάζεις… γιατί δεν μπορείς πια να βρεις δικαιολογίες για τις ασήμαντες ή άνανδρες πράξεις σου, ρίχνοντας τα φταίξιμο στους άλλους. Ξέρεις πως εσύ, όχι η μοίρα, όχι η τύχη μήτε οι άνθρωποι γύρα σου, εσύ μονάχα έχεις ό,τι κι αν κάμεις ό,τι κι αν γίνεις ακέραιη την ευθύνη»
Ν. Καζαντζάκης

"Ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό"

«Ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό».
Μια αρχή απ’ αυτές που μπορείς να επικαλεστείς με την απόλυτη σιγουριά της καθολικής αποδοχής. Κανείς δεν πρόκειται να αμφισβητήσει ότι ο άνθρωπος έχει απόλυτη ανάγκη τους ομοίους του. Ποιοι όμως είναι οι όμοιοί του και για ποιον λόγο τους έχει ανάγκη;

Και θα μου πεις «τι σ’ έπιασε πρωί πρωί κυρά μου; Ούτε καφέ δεν ήπιες καλά καλά και το ‘ριξες στις κοινωνιολογικές αναλύσεις»…και άδικο δεν θα’ χεις.

Προχθές όμως ήμουν στη συναυλία στο παρκάκι. Κοίταζα γύρω μου και αναρωτιόμουν γιατί όλα αυτά πρέπει να γίνονται εκ των υστέρων, όπως το ίδιο είχα αναρωτηθεί και σε προηγούμενες εκδηλώσεις στον ίδιο χώρο.

Και όταν λέω «όλα αυτά» εννοώ πρώτα απ’ όλα αυτό το πάρε δώσε ανάμεσα σε ανθρώπους πολύ διαφορετικούς, που με μάτια χαμογελαστά προσπαθούν να βρουν κοινούς κώδικες και να μοιραστούν συναισθήματα, σκέψεις, απόψεις. Στιγμές πάνω απ’ όλα ανθρώπινες, με μια γεύση «συνωμοτική».

Αυτό το ανακάτεμα με τους ανθρώπους στο γύρω μου, με τους φόβους, την οργή, τη χαρά, τη λύπη τους, τις ιδέες και τις διαφωνίες τους είναι ζωτικό για την ψυχή μου. Το πόσο πολύ το θυμήθηκα ξανά ετούτες τις μέρες.

Γέλασα όταν σκέφτηκα το πώς θα αντιδρούσαν οι συγχωριανοί του πατέρα μου - 50 χρόνια πριν - αν ο πρόεδρος του χωριού επιχειρούσε να «αναπλάσει» την πλατεία τους. Κι αυτό γιατί η πλατεία ήταν ο φυσικός χώρος για τις χαρές, τις λύπες, τα πανηγύρια και τις κηδείες τους. Ήταν το σημείο αναφοράς της ιδιότυπης αυτοργάνωσης της κοινωνίας τους.

Θυμάμαι σ’ ένα ντοκιμαντέρ το Νίκο Ξυλούρη που έλεγε «εγώ θέλω να τραγουδάω στις πλατείες. Να βγάλω τον κόσμο έξω και να τραγουδάμε όλοι μαζί στις πλατείες και στα πάρκα. Να κάμουμε πανηγύρια».

Δεν ξέρω ποιος μας έκλεισε μέσα. Ποιος μας έπεισε ότι ο κόσμος είναι τόσο μικρός όσο τα τετραγωνικά του σπιτιού μας και οι ίντσες της τηλεόρασής μας. Ποιος μας έπεισε ότι η χαρά είναι φτιαγμένη από νάιλον κι ότι ο θάνατος συνοδεύεται από διαφημίσεις…. Ποιος μας έπεισε πως δεν έχουμε κανένα λόγο στις αποφάσεις που αφορούν στην ζωή μας κι εμείς είπαμε ok…..

Ξέρω όμως πως έτσι η ψυχή μουδιάζει και συρρικνώνεται. Η εξυπνάδα και η συνειδητότητα στομώνουν. Η συμπόνια και η αλληλεγγύη γίνονται τυπικότητα.
Ξέρω επίσης πως η οκνηρία η εσωτερική καταλύει στον όρο «κοινωνικό ον» όχι μόνο το πρώτο του συνθετικό αλλά και το δεύτερο.

"Η νοτιά των ανθρώπων" δεν "οξειδώνει" πια. Βρήκαμε όμως «τη φλόγα που δεν τρέμει και το μαράζι δίχως αφορμή»

Επετεύχθη πιθανόν ο στόχος:
«Ο ελληνικός λαός είναι δυσκολοκυβέρνητος και γι’ αυτό πρέπει να τον πλήξουμε βαθιά στις πολιτισμικές του ρίζες. Τότε ίσως συνετισθεί. Εννοώ δηλαδή, να πλήξουμε τη γλώσσα, τη θρησκεία, τα πνευματικά και ιστορικά του αποθέματα, ώστε να εξουδετερώσουμε κάθε δυνατότητά του να αναπτυχθεί, να επικρατήσει, για να μην μας παρενοχλεί στα Βαλκάνια, να μη μας παρενοχλεί στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή, σε όλη αυτή τη νευραλγική περιοχή μεγάλης στρατηγικής σημασίας για μας, για την πολιτική των ΗΠΑ».
(Χένρι Κίσσινγκερ, Σεπτέμβριος 1994, ομιλία κατά την βράβευσή του από επιχειρηματίες των ΗΠΑ, στην Ουάσιγκτον)

Αντιγόνη

Η απόφαση πάρθηκε.
Χρυσός κι ατσάλι η ψυχή
αγκαλιάζει τη θέληση.
Και τότε βγαίνει ο μέγας άρχοντας
- από ώρα τον καρτερούσαν οι παλιάτσοι
στα παγωμένα στασίδια του θεάτρου.
Η φωνή του διαπεραστική αγριεύει τον αγέρα.
Αδιάφορα αυτός μιλάει για δίκιο,
βρίσκει τους δίκιους και τους παινεύει
βρίσκει τους άδικους και μαζί την τιμωρία τους.
Μυρίζει τα κουφάρια τους
που σα σκιές δέρνονται στον Άδη.
"Εγώ είμαι πάνω απ' όλους", φωνάζει
"η ζωή σκύβει μπροστά μου το κεφάλι
ο θάνατος στα χέρια μου παιχνίδι.
Κι αν η ψυχή φωνάζει
ο νόμος ας μείνει ο δυνατός"
Οι άλλοι γύρω του ακούαν.
Σιωπή! Αυτός είναι ο άρχοντας,
ο πρώτος στην πολιτεία ετούτη
κανείς λοιπόν ας μην αντιμιλήσει.
Μα μια κραυγή ακούγεται
σα πληγωμένου ζώου
με την πληγή καυτή και χολιασμένη.
"Άμυαλε! Άμυαλε, άδικος γίνεσαι
μες στη δικιά σου δικαιοσύνη.
Ο Άνθρωπος είναι μικρός
μα έχει μεγάλο Χρέος.
Ποιος είσαι εσύ του λόγου σου
να κρίνεις τον προδότη;
Κι αν πέσει η τιμωρία σου σαν κεραυνός
επάνω στην ματιά μου
ο Αγώνας μου τον φόβο τονε διώχνει.
ΟΧΙ! Δε σε φοβάμαι άρχοντα.
Τις απειλές λοιπόν σταμάτα".
Τα λόγια τούτα ξάφνιασαν.
Οι παλιάτσοι στα στασίδια τους
ένιωθαν ανακούφιση πίσω απ' το μασκάρεμά τους.
Ανακαθίσαν στα μεριά τους περιμένοντας...